ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ ΔΡΑΣΗ ΦΙΛΙΚΗ ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΑΝΤΑΠΟΔΟΤΙΚΗ

Η παρέμβαση της Χαράς Καφαντάρη (γεωλόγου) στη  Συνάντηση συλλογικοτήτων Αττικής με θέμα: “υπάρχει λύση για τα σκουπίδια – η κοινωνία θα την επιβάλλει” που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα,  στις 10 Δεκεμβρίου 2011, στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο (ΑΣΟΕΕ)

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ

ΔΡΑΣΗ ΦΙΛΙΚΗ ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΑΝΤΑΠΟΔΟΤΙΚΗ

Πράγματι την εποχή της κρίσης  που διανύουμε, έστω και καθυστερημένα, έχει ξεκινήσει  ένας σοβαρός δημόσιος, πολιτικός και επιστημονικός,  διάλογος, παράλληλα με δράσεις και κινητοποιήσεις κινημάτων φορέων και κατοίκων, πάνω στα  ζητήματα  της διαχείρισης των απορριμμάτων. Το «σκουπίδι» που μέχρι σήμερα  θεωρείτο κάτι που πρέπει άμεσα να απομακρυνθεί από την «αυλή» μας, αναδεικνύεται σαν πηγή κέρδους. Πλέον τα απορρίμματα έχουν τα χαρακτηριστικά  ενός προϊόντος με αξία που αγοράζεται και πουλιέται. Για το λόγο αυτό και τεράστια οικονομικά συμφέροντα («εθνικοί» και μη, εργολάβοι) επενδύουν στη διαχείριση τους, αποσκοπώντας σε τεράστια οικονομικά οφέλη.

Η φιλοσοφία και πρότασή μας στηρίζεται  στη λογική μιας διαχείρισης  φιλικής προς το περιβάλλον, με βασικά χαρακτηριστικά: τον δημόσιο χαρακτήρα, τον κοινωνικό έλεγχο, την συμμετοχή της κοινωνίας και την αποκεντρωμένη  διαχείριση σε επίπεδο Δήμων ή  ομάδας Δήμων. Η διαχείριση των απορριμμάτων και των αποβλήτων πρέπει να βασίζεται στην πρόληψη και μείωση του όγκου τους, διαλογή στην πηγή και επαναχρησιμοποίηση, ανακύκλωση και κομποστοποίηση. Με δεδομένα αυτά,  απορρίπτουμε τον ΠΕΣΔΑ    και ζητάμε την αναθεώρηση με  ριζική  αλλαγή του, αφού  προβλέπει  την κατασκευή 4 μονάδων  επεξεργασίας σύμμεικτων απορριμμάτων. Ένας τέτοιος σχεδιασμός, λειτουργεί σαν  ταφόπλακα των αρχών της ορθολογικής διαχείρισης  και ουσιαστικά προωθεί την ανεξέλεγκτη  καύση, με τις γνωστές αρνητικές συνέπειες για το περιβάλλον.

Πέρα από την οικονομική πλευρά του ζητήματος δεν πρέπει να μας διαφεύγει η σοβαρή περιβαλλοντική πλευρά. Οι ανεξέλεγκτες  χωματερές, που ακόμη λειτουργούν στην πατρίδα μας και θα  οδηγήσουν στην επιβολή υψηλών προστίμων  από την ΕΕ,  αποτελούν πολλές εν δυνάμει «περιβαλλοντικές βόμβες»,  με τραγικές συνέπειες για το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία. Η κλιματική αλλαγή είναι παρούσα. Τα εκπεμπόμενα αέρια ενισχύουν το φαινόμενο του  θερμοκηπίου και  προκαλούν την υπερθέρμανση του πλανήτη, με τραγικές επιπτώσεις για την ανθρωπότητα.

Όταν μιλάμε για κλιματική αλλαγή συνήθως εστιάζουμε στο διοξείδιο του άνθρακα (CO₂). Δεν πρέπει όμως να μας διαφεύγουν οι σημαντικές εκπομπές  του μεθανίου (CH₄). Το 17% του φαινόμενου του θερμοκηπίου  οφείλεται στο μεθάνιο, που είναι 21 φορές πιο επικίνδυνο από διοξείδιο του άνθρακα σύμφωνα με την  IPCC. Κύρια πηγή εκπομπών  μεθανίου από ανθρωπογενείς παράγοντες  είναι η γεωργία, η κτηνοτροφία, οι παράνομες χωματερές, κ.α. Με την έννοια αυτή είναι δεδομένο ότι πρέπει να προσπαθήσουμε  την μείωση  των εκπομπών μεθανίου  από τις ανθρωπογενείς πηγές, μετατρέποντάς το  σε χρήσιμη ενέργεια ή προϊόντα. Το βιοαέριο (βιομεθάνιο όπως λέγεται αλλιώς) προέρχεται  από διεργασίες βακτηριδίων  κατά τη βιο-διάσπαση  οργανικών ενώσεων, κάτω από αναερόβιες συνθήκες, πρόκειται δηλαδή για  αναερόβια χώνευση  βιομάζας.

ΠΙΝΑΚΑΣ 1

ΤΥΠΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ
ΑΕΡΙΟ	ΤΥΠΟΣ	% κ.ο.
ΜΕΘΑΝΙΟ	CH4	40-70
ΔΙΟΞΕΙΔΙΟ ΑΝΘΡΑΚΑ	CO2	30-60
ΥΔΡΟΓΟΝΟ	H2	0-1 %
ΥΔΡΟΘΕΙΟ	H2S	0-3 %

Πηγή: Biogas Digest. Vol.1.

Σημειώνουμε πάντως ότι παραγωγή μεθανίου γίνεται τόσο κατά την αναερόβια όσο και κατά την αερόβια σήψη οργανικών ουσιών. Κατά την αερόβια ζύμωση όμως είναι σχεδόν αδύνατο να γίνει συλλογή του μεθανίου, το οποίο αφήνεται ελεύθερο να διαφύγει στην ατμόσφαιρα. Τα απορρίμματα και τα αστικά λύματα  με μεγάλη περιεκτικότητα  σε οργανική ύλη μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παραγωγή βιοαέριου. Τέτοιες πρώτες ύλες  είναι:

·         Περιττώματα και κόπροι ζώων.

·         Γεωργικά απορρίμματα και υπολείμματα

·         Οργανικά απόβλητα (πχ από βιομηχανίες τροφίμων, λαϊκές αγορές, απορρίμματα εστιατορίων  κ.α.)

·         Λυματολάσπη  από βιολογικούς καθαρισμούς

·         Προϊόντα από ενεργειακές καλλιέργειες κ.α.

ΠΙΝΑΚΑΣ 2

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΥΛΗ

Πρώτη ύλη	Οργανική ύλη	Αναλογία C:N	Ξηρά Ουσία %	Πτητικά στερεά της ΞΟ %	Παραγωγή βιοαερίου m3/kg VS	Ανεπιθύμητες ύλες	Άλλα ανεπιθύμητα υλικά
Πολτός γουρουνιών	Υδατάνθρακες πρωτεΐνες, λιπίδια	3-10	3-8	70-80	0,25-0,50	Ξύλο, τρίχες, νερό, άμμος,	Αντιβιοτικά, απολυμαντικά
Πολτός βοοειδών	Υδατάνθρακες πρωτεΐνες, λιπίδια	6-20	5-12	80	0,20-0,30	Τρίχες, νερό, άμμος, άχυρα	Αντιβιοτικά, απολυμαντικά
Πολτός πουλερικών	Υδατάνθρακες πρωτεΐνες, λιπίδια	3-10	10-30	80	0,35-0,60	Φτερά, άμμος	Αντιβιοτικά, απολυμαντικά, ιόντα NH4+
Υπολείμματα σφαγείων	Υδατάνθρακες πρωτεΐνες, λιπίδια	3-5	15	80	0,40-0,68	Ζωϊκοί ιστοί	Αντιβιοτικά, απολυμαντικά
Τυρόγαλα	Λακτόζη, πρωτεΐνες		8-12	90	0,33-0,80	Διάφορες ακαθαρσίες
Ορρός γάλακτος	Λακτόζη, πρωτεΐνες		20-25	90	0,80-0,95	Διάφορες ακαθαρσίες
Λάσπη επίπλευσης	Πρωτεΐνες, λιπίδια					Ζωϊκοί ιστοί	Βαριά μέταλλα, οργανικοί ρύποι, απολυμαντικά
Αποπλύματα ζύμωσης	Υδατάνθρακες	4-10	1-5	80-95	0,35-0,78	Μη διασπαρμένα υπολείμματα φρούτων
Άχυρο	Υδατάνθρακες λιπίδια	80-100	70-90	80-90	0,15-0,35	Άμμος
Απόβλητα κήπων		100-150	60-70	90	0,20-0,50	Χώμα, κυτταρίνη	Φυτοφάρμακα
Χλόη		12-25	20-25	90	0,55	Άμμοι	Φυτοφάρμακα
Απόβλητα φρούτων		35	15-20	75	0,25-0,50
Ιχθυέλαιο	Λιπίδια
Έλαια σόγιας, μαργαρίνη	Φυτικά έλαια
Οινόπνευμα	Αλκοόλη
Υπολείμματα τροφίμων			10	80	0,30-0,60	Κόκαλα, είδη συσκευασίας	Απολυμαντικά
Οικιακά απόβλητα						Πλαστικά, μέταλλα, ξύλο, γυαλί, πέτρες	Βαριά μέταλλα, οργανικοί ρύποι,
Λυματολάσπη							Βαριά μέταλλα, οργανικοί ρύποι,

Πηγή: ΚΑΠΕ: Εγχειρίδιο βιοαερίου.

Η περιεκτικότητα  σε μεθάνιο του βιοαερίου εξαρτάται από την πηγή προέλευσής του, συνοδεύεται από μεγάλο ποσοστό διοξειδίου του άνθρακα,  ενώ υπάρχουν και  μικρές ποσότητες αζώτου, υδρογόνου, υδρόθειου και  υδρατμών.

ΠΙΝΑΚΑΣ 3

ΣΥΣΤΑΣΗ ΑΚΑΤΕΡΓΑΣΤΟΥ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ

ΣΥΣΤΑΤΙΚΟ	ΑΕΡΙΟ ΧΩΜΑΤΕΡΗΣ	ΑΕΡΙΟ ΑΠΟ ΙΛΥ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ	ΑΕΡΙΟ ΑΠΟ ΙΛΥ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΏΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ	ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Μ.Ο.
CH4	47 %	67 %	77 %	91,1 %
CO2	35 %	33 %	23 %	0,5 %
N2	16 %	0,2 %	Ίχνη	0,6 %
O2	2 %	Ίχνη	Ίχνη	Ίχνη
H2	Ίχνη	Ίχνη	Ίχνη	Ίχνη
H2S	300 ppm	<10 ppm	<10 ppm	Ίχνη
CnHm	50 ppm	<10 ppm	<10 ppm	7,8 %

Πηγή:  city of Gothenburg

Το  βιοαέριο  επειδή  έχει μεγάλη περιεκτικότητα σε μεθάνιο,  έχει χρήσεις  παρόμοιες με το φυσικό αέριο, δηλαδή μπορεί να χρησιμοποιηθεί  για παραγωγή θερμικής και ηλεκτρικής ενέργειας. Το βιοαέριο μπορεί να υποστεί εξευγενισμό, με την απομάκρυνση του περιεχόμενου διοξείδιου του άνθρακα και ορισμένων βλαβερών ουσιών (π.χ. υδρόθειο) και να αποκτήσει σύσταση παρόμοια με αυτή του φυσικού αερίου. Οι πιο συνηθισμένοι τρόποι αφαίρεσης του διοξειδίου του άνθρακα είναι η απορρόφηση μέσω νερού ή οργανικών διαλυτών και η προσρόφηση (με μετάπτωση πίεσης). ‘Άλλες τεχνικές που χρησιμοποιούνται είναι καθαρισμός μέσω μεμβρανών ή μέσω κρυογενικού διαχωρισμού.  Το έτσι εμπλουτισμένο βιοαέριο συνηθίζεται να ονομάζεται σαν βιομεθάνιο.

ΠΙΝΑΚΑΣ 4

ΚΟΣΤΟΣ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ

ΜΕΘΟΔΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ	ΚΟΣΤΟΣ σε €/Nm3
Water and Polyethylene Glycol Scrubbing	0,13
Chemical Absorption	0,17
Pressure Swing Adsorption	0,40
Membrane	0,12
Cryogenic separation	0,44

Πηγή:  CSANR research report 2010-11

Το υπόλειμμα  που παραμένει από την αναερόβια χώνευση μπορεί να χρησιμοποιηθεί  σαν ένα φτηνό  οργανικό  εδαφοβελτιωτικό  και λίπασμα (κομπόστ).

ΠΙΝΑΚΑΣ 5

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΟΥ ΠΟΛΤΟΥ

Πρώτη ύλη	Ξηρή ουσία %	Ν kg/ton	NH4 –N kg/ton	P kg/ton	K kg/ton	pH
Πολτός βοοειδών	6,0	5,0	2,8	0,8	3,5	6,5
Πολτός χοίρων	4,0	5,0	3,8	1,0	2,0	7,0
Χωνευμένος πολτός	2,8	5,0	4,0	0,9	2,8	7,5

Πηγή: ΚΑΠΕ: Εγχειρίδιο βιοαερίου.

Αποτελεί ανανεώσιμη πηγή ενέργειας, η οποία αποθηκεύεται (σε αντίθεση με άλλες ΑΠΕ) και το σημαντικό μπορεί να καταναλωθεί εκεί που παράγεται, γεγονός που αποφέρει μακροοικονομικά οφέλη.

ΣΧΗΜΑ 1

ΤΟ ΒΙΟΑΕΡΙΟ ΣΑΝ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΗ ΠΗΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

Πηγή:

http://www.solarpowerwindenergy.org/2009/12/14/biogas-as-a-form-of-renewable-energy/

Η χρήση του  αποφέρει επίσης σημαντικά περιβαλλοντικά οφέλη λόγω της προστασίας του εδάφους (μείωση χρήσης χημικών λιπασμάτων  και εδαφοβελτιωτικών), νερών (μη απόρριψη  αποβλήτων) και αέρα (μείωση των εκπομπών  μεθανίου), αλλά και της ξυλώδους βλάστησης (μείωση της υλοτομίας, που σήμερα την περίοδο της κρίσης αναπτύσσεται επικίνδυνα και πολλές φορές λαθραία).

Αλλά το σημαντικότερο  περιβαλλοντικό πλεονέκτημα  του βιοαερίου είναι  η μείωση  εκπομπών  αερίων του θερμοκηπίου. Τα οργανικά  υλικά και η βιομάζα που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή του βιοαερίου,  έχουν ήδη δεσμεύσει, μέσω της θρέψης και της πέψης,  διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα. Με την έννοια αυτή  δεν  προστίθεται  νέα ποσότητα αερίων του θερμοκηπίου, που θα προέρχονταν  από την καύση  ποσοτήτων  συμβατικών  καυσίμων. Δηλαδή μπορούμε να πούμε  ότι γίνεται ανακύκλωση του διοξειδίου του άνθρακα, που υπάρχει στην ατμόσφαιρα.

Εγκαταστάσεις παραγωγής βιοαερίου  μπορούν να λειτουργήσουν  σε διάφορες κλίμακες:

·         Εγκαταστάσεις οικογενειακής κλίμακας

·         Εγκαταστάσεις  κλίμακας αγροκτήματος και

·         Κεντρικές εγκαταστάσεις

Η  παραγωγή και χρήση του είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη  παγκόσμια, από την Αφρική  και την Ασία (κυρίως οικογενειακής κλίμακας) μέχρι τις ΗΠΑ  και την Αυστραλία,  όπου έχουμε  εκτός από μεγάλες μονάδες παραγωγής βιοαερίου και αποκεντρωμένες σε επίπεδο λίγων αγροκτημάτων  και Δήμων. Πρέπει να γνωρίζουμε επίσης  ότι στις Σκανδιναβικές  χώρες το βιοαέριο κινεί και  λεωφορεία, ενώ στην Δανία  κυριαρχεί το μοντέλο  κεντρικού συστήματος χώνευσης στο κέντρο της πόλης, όπου συγκεντρώνονται  απόβλητα  μιας ευρύτερης  τοποθεσίας. Συνολικά στην Ευρώπη λειτουργούν περί τις 2000 μονάδες παραγωγής  βιοαερίου, αξιοποιώντας  αγροτικά, βιομηχανικά απόβλητα και απορρίμματα.

Στην Ελλάδα, με βάση τα στοιχεία του ΚΑΠΕ το 2007 λειτουργούν περί  τις 15 μονάδες  παραγωγής βιοαερίου, η μεγαλύτερη όμως παραγωγή βιοαερίου έγινε στην Αττική. Για τον μήνα Φεβρουάριο του 2011  η ΔΕΣΜΗΕ δίνει εγκατεστημένη  ισχύ 41,5 ΜW  και συνολική  παραγωγή  ενέργειας  33ΜWH το 2010. Το βιοαέριο  καλύπτει  μόνο 1% της συνολικής  παραγωγής  ενέργειας  από ΑΠΕ (ΔΕΣΜΗΕ Φεβρουάριος  2011).

Συνοψίζοντας, θεωρούμε  ότι στην πρόταση  μας για αποκεντρωμένη διαχείριση απορριμμάτων  από ομάδες Δήμων, η παραγωγή βιοαερίου με μικρές μονάδες, που θα αξιοποιούν τα κλαδέματα, τα απόβλητα λαϊκής αγοράς, οικιακά οργανικά, λυματολάσπη  κ.α.(ανάλογα με την περιοχή),  μπορεί να συνυπάρξει αρμονικά  με τη διαλογή στην πηγή , την ανακύκλωση  και μάλιστα με ανταποδοτικότητα και όφελος για την κοινωνία και το περιβάλλον.

Read more »

Δημόσιος χαρακτήρας μοναδικός δρόμος για χαμηλό κόστος και διαχείριση φιλική προς το περιβάλλον

Η εισήγηση του Θωμά Μπιζά (εκπροσώπου της ΠΟΕ ΟΤΑ)  στη Συνάντηση συλλογικοτήτων Αττικής με θέμα: “υπάρχει λύση για τα σκουπίδια – η κοινωνία θα την επιβάλλει” που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα,  στις 10 Δεκεμβρίου 2011, στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο (ΑΣΟΕΕ)

Δημόσιος χαρακτήρας μοναδικός δρόμος

για χαμηλό κόστος και διαχείριση φιλική προς το περιβάλλον

Η υπεράσπιση του δημόσιου χαρακτήρα στη διαχείριση των απορριμμάτων από ένα εκπρόσωπο των εργαζομένων υποθέτω πως  φαντάζει σε πολλούς σαν ένα συνδικαλιστικό αίτημα προκειμένου να διασφαλιστούν θέσεις εργασίας στους ΟΤΑ. Η αλήθεια είναι πως η  προπαγάνδα των ΜΜΕ αλλά και στελεχών της κυβέρνησης και  της αυτοδιοίκησης  που λέει ότι τα αιτήματα  του συνδικαλιστικού  κινήματος είναι συντεχνιακά  και  δεν ταυτίζονται με τα συμφέροντα του κοινωνικού συνόλου έχει  περάσει σε ένα κόσμο που πιστεύει ότι  δεν  έγινε και κανένα κακό αν  την διαχείριση των απορριμμάτων την αναλάβουν οι ιδιώτες. Ιδιαίτερα σε περιόδους που λόγω των απεργιών του κλάδου τα σκουπίδια μένουν στους δρόμους για μερικές μέρες,  τα μικρόφωνα και οι πένες των προπαγανδιστών της ιδιωτικοποίησης παίρνουν κυριολεκτικά φωτιά.

Είναι λοιπόν μια ευκαιρία σήμερα για εμάς σε αυτή την ημερίδα να βάλουμε όσο μας επιτρέπει ο χρόνος το ζήτημα του δημόσιου χαρακτήρα στις πραγματικές του διαστάσεις. Να δούμε κατά πόσο συνδέεται το ζήτημα του δημόσιου χαρακτήρα με την φιλική προς το περιβάλλον διαχείριση και με το ζήτημα του κόστους που στις μέρες μας και λόγω της οικονομικής κρίσης  αποκτάει ιδιαίτερη διάσταση.

Κατ’ αρχή να δούμε τι είναι σήμερα ιδιωτικό και τι είναι δημόσιο στον τομέα της διαχείρισης των απορριμμάτων. Την τελευταία δεκαετία οι πιο κρίσιμοι τομείς  της διαχείρισης έχουν περάσει με διάφορους τρόπους στα χέρια των ιδιωτών σχεδόν ολοκληρωτικά. Με το νόμο 2339/2001 για την εναλλακτική διαχείριση συσκευασιών δόθηκε η δυνατότητα στην περίφημη ΕΕΑΑ στην οποία συμμετέχει η ΚΕΔΕ με ποσοστό 35% να στήσει και να ελέγξει τη μεγαλύτερη στην Ελλάδα επιχείρηση διαχείρισης  απορριμμάτων (αυτή με τους μπλε κάδους) με τα γνωστά στους πιο πολλούς από εσάς αποτελέσματα. Χαμηλής ποιότητας υπηρεσίες, σημαντικά κέρδη, άθλιες συνθήκες εργασίας για τους εργαζόμενους, σκανδαλώδεις συμβάσεις, εξαιρετικά κακά αποτελέσματα.

Με τη μέχρι σήμερα λειτουργία των  ΦοΔΣΑ, που οι περισσότεροι λειτουργούν σαν ΝΠΙΔ τι αποτελέσματα έχουμε; Υψηλά κόστη, αδιαφάνεια στην οικονομική διαχείριση, κακής ποιότητας υπηρεσίες, απαράδεκτη περιβαλλοντολογικά διαχείριση,  μεγάλη μείωση των θέσεων εργασίας, μεγάλα κέρδη για τους εργολάβους. Η πιο κλασική περίπτωση είναι η ΔΙΑΔΥΜΑ της Κοζάνης του κ. Κουκουλόπουλου, που απασχολεί όλους όλους 9 εργαζόμενους και ασχολείται με τη σύναψη συμβάσεων με ιδιώτες και μόνο.

Ιδιαίτερη όμως περίπτωση και άξια ιδιαίτερης αναφοράς είναι η περίπτωση του ΕΣΔΚΝΑ ο οποίος ΕΣΔΚΝΑ είναι μέχρι σήμερα τουλάχιστον ΝΠΔΔ και είναι ο φορέας  διαχείρισης  των απορριμμάτων της Αττικής δηλαδή του 40% των απορριμμάτων όλης της Ελλάδας. Ο ΕΣΔΚΝΑ διαχειρίζεται ως γνωστόν τον ΧΥΤΑ Φυλής και όλη την ΟΕΔΑ. Για να δούμε όμως τι διαχειρίζεται πραγματικά;

Το περίφημο ΕΜΑΚ που θα έχετε ακούσει διάφορα για το κόστος κατασκευής του, για τα ατελείωτα χρέη του ΕΣΔΚΝΑ προς το διαχειριστή και για τα απαράδεκτα παραγόμενα αποτελέσματα,  το λειτουργούν ιδιώτες. Τη μονάδα του βιοαερίου που υπάρχει στην εγκατάσταση τη λειτουργεί ο γνωστός εργολάβος, από ότι λένε με κέρδη,  και για την οποία υπάρχει κυριολεκτικά άβατο. Τη μονάδα καύσης νοσοκομειακών αποβλήτων επίσης την λειτουργεί ο ιδιώτης και εκεί υπάρχει άβατο και εκεί υπάρχουν μεγάλα προβλήματα με τα υπολείμματα από την καύση που είναι ιδιαίτερα επικίνδυνα και που αναζητούν τώρα χώρο εντός της  ΟΕΔΑ για ταφή. Τον ίδιο τον ΧΥΤΑ τον κατασκευάζει, τον αποκαθιστά και τον διαχειρίζεται ο εργολάβος, χωρίς την παρέμβαση του προσωπικού του  ΕΣΔΚΝΑ. Τι μένει λοιπόν από την εγκατάσταση στον ΕΣΔΚΝΑ; Τα ζυγιστήρια και μερικές τεχνικές υπηρεσίες. Στο μεγαλύτερο σταθμό μεταφόρτωσης της Αττικής στο ΣΜΑ Σχιστού,  τις  συντηρήσεις  της εγκατάστασης και των οχημάτων τις έχει επίσης άλλος εργολάβος.

Αυτή είναι η πραγματική κατάσταση στον πιο μεγάλο Φορέα διαχείρισης στην Ελλάδα. Στην πραγματικότητα έχουμε πλήρη ιδιωτικοποίηση των βασικών λειτουργιών του. Παρ’ όλα αυτά, η κριτική που δέχεται σήμερα το σημερινό σύστημα διαχείρισης είναι πως δεν επιτρέπει την απρόσκοπτη επιχειρηματική δραστηριότητα από τους ιδιώτες, πως είναι σοβιετικού τύπου και άλλα φαιδρά. Για την εμπλοκή των ιδιωτών δεν τολμάει να μιλήσει κανείς γιατί οι ιδιώτες είναι συνήθως και ιδιοκτήτες μέσων μαζικής ενημέρωσης.

Πρέπει λοιπόν να αποκαλυφθεί και να αποτιμηθεί η εμπλοκή και στην λειτουργία των ιδιωτών στη διαχείριση σήμερα. Συνέβαλαν οι ιδιώτες στην μείωση του κόστους; Κάθε άλλο!  Έχουν εκτινάξει το κόστος μόνο και μόνο για λόγους κερδοφορίας. Να δώσει ο ΕΣΔΚΝΑ στην δημοσιότητα τα οικονομικά στοιχεία για το κόστος κατασκευής και συντήρησης του ΕΜΑΚ και τα παραγόμενα αποτελέσματα, να δούμε τι σημαίνει ιδιωτικοποίηση, τι σημαίνει διαπλοκή, τι σημαίνει εγκληματική πολιτική στον τομέα της ανακύκλωσης και γενικότερα της διαχείρισης. Αυτή είναι η πραγματική εικόνα για την διαχείριση των απορριμμάτων στην Αττική που είναι τάχα κακή και πρέπει να ιδιωτικοποιηθεί με την αλλαγή του νομικού πλαισίου που θα διευκολύνει τους επενδυτές για την κατασκευή και λειτουργία των νέων μονάδων.

Ίσως να αναρωτηθεί κανείς αφού είναι έτσι τα πράγματα γιατί διαμαρτυρόμαστε για την κατασκευή των νέων μονάδων που προβλέπονται από τον ΠΕΣΔΑ, που ο διαγωνισμός είναι σε εξέλιξη και που θα γίνουν με ΣΔΙΤ, αφού έτσι και αλλιώς  τη διαχείριση την έχουν οι ιδιώτες. Μπορεί δηλαδή η κατάσταση να γίνει ακόμα χειρότερη εάν γίνουν αυτές οι μονάδες με αυτόν τον τρόπο; Εμείς λέμε ότι θα γίνει γιατί έχουμε τουλάχιστον τρία νέα ποιοτικά χαρακτηριστικά.

Τα τρία νέα ποιοτικά στοιχεία είναι πρώτο η οικονομική κρίση και το μνημόνιο που διαλύουν τις εργασιακές σχέσεις, δεύτερο η μέθοδος ΣΔΙΤ και η εγγύηση του δημόσιου για τον όγκο των απορριμμάτων σε βάθος 25ετίας και τρίτο η ενεργειακή αξιοποίηση των σύμμεικτων σε τεράστιες  μονάδες επεξεργασίας.

Αυτά τα τρία νέα στοιχεία πρέπει να τα μελετήσουμε και να τα αναλύσουμε. Εάν γίνουν αυτές οι μονάδες με αυτόν τον τρόπο θα έχουμε:

1.      Σε εργασιακό επίπεδο και σε συνδυασμό με τη διάλυση των υπηρεσιών καθαριότητας λόγω του μνημονίου και με την ψήφιση του νόμου που επιτρέπει τη σύναψη συμβάσεων με ιδιώτες για την αποκομιδή και μεταφορά απορριμμάτων, θα έχουμε περαιτέρω ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων και μεγάλες απώλειες θέσεων εργασίας. Αντίθετα με την υιοθέτηση των προτάσεων για εναλλακτικές μορφές διαχείρισης όπως η διαλογή στην πηγή, η ανάκτηση, η κομποστοποίηση,  η ανακύκλωση κλπ  θα έχουμε και μείωση του κόστους και αύξηση των θέσεων εργασίας.

2.      σε οικονομικό επίπεδο είναι βέβαιο πως η ενεργειακή αξιοποίηση που προκρίνει η κυβέρνηση και το σύστημα της διαπλοκής,  θα εκτινάξει ακόμα περισσότερο το κόστος διαχείρισης  που θα φτάσει σε δυσθεώρητα ύψη. Το σημερινό κόστος το οποίο μπορεί με μια άλλου τύπου διαχείριση αντί να αυξηθεί να μειωθεί και μάλιστα αισθητά. Σήμερα  το κόστος  υπολογίζεται σχετικά αυθαίρετα στα 45 ευρώ ανά τόνο, και εμείς λέμε ότι  μπορεί να ξεπεράσει κατά πολύ και τα 200 ευρώ. Εδώ πρέπει να σημειώσουμε πως πάνω από τα μισά χρήματα που εισπράττει ο ΕΣΔΚΝΑ από τους ΟΤΑ που του αποδίδουν  το 6% των τακτικών τους εσόδων δίδεται  ως αντισταθμιστικά οφέλη κυρίως στον δήμο Φυλής.

3.      η κατασκευή και η λειτουργία των μονάδων στην Αττική θα δημιουργήσει  ένα  συγκεντρωτικό μοντέλο, μεγάλων κεντρικών εγκαταστάσεων, προσανατολισμένο σε τεχνολογίες που υπονομεύουν  την ανάκτηση και την ανακύκλωση και  ευνοούν την εκχώρηση της διαχείρισης στο μεγάλο κεφάλαιο.

Να δούμε λοιπόν τις θέσεις της ΠΟΕ-ΟΤΑ  για τη διατήρηση του Δημόσιου Χαρακτήρα των φορέων διαχείρισης απορριμμάτων, έτσι όπως κατατέθηκαν στο νέο υπουργό των εσωτερικών κ. Γιαννίτση:

·         Η διαχείριση των απορριμμάτων είναι συνταγματικά κατοχυρωμένη αρμοδιότητα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης με σκοπό την προστασία της Δημόσιας Υγείας, την προστασία του περιβάλλοντος, την προστασία του Δημόσιου συμφέροντος των πολιτών

·         Η προστασία των πολιτών από την υπέρμετρη οικονομική επιβάρυνση και η προστασία της Δημόσιας Περιουσίας  επιβάλλουν  την διατήρηση του Δημόσιου και κοινωνικού χαρακτήρα των φορέων διαχείρισης απορριμμάτων

·         Ο οφειλόμενος έλεγχος σε όλα τα στάδια διαχείρισης απορριμμάτων για την προστασία του περιβάλλοντος, για την υγιεινή και ασφάλεια της εργασίας και η διασφάλιση του δημοσίου συμφέροντος και εν τέλει του συμφέροντος των πολιτών επιβάλλουν  την διατήρηση και στήριξη του Δημόσιου χαρακτήρα των φορέων διαχείρισης στερεών αποβλήτων.

·         Οι υπηρεσίες και το προσωπικό της Τοπικής Αυτοδιοίκησης έχουν συμβάλλει καθοριστικά για την εξέλιξη του συστήματος διαχείρισης των απορριμμάτων σύμφωνα με τις απαιτήσεις της βιώσιμης ανάπτυξης και στηρίζουν τη Δημόσια Διοίκηση με γνώση και εμπειρία που πρέπει να αξιοποιηθεί.

·         Η Διαχείριση των απορριμμάτων δεν μπορεί και δεν πρέπει να είναι συνυφασμένη ή αλληλοεξαρτώμενη με το κέρδος του εκάστοτε εργολάβου.

Εμείς πρέπει να αποκαλύψουμε πως η ιδιωτική πρωτοβουλία που λέει σήμερα πως θα σώσει το περιβάλλον και θα καλύψει με επενδύσεις το  έλλειμμα των κρατικών πόρων είναι αυτή που σε παγκόσμιο επίπεδο κατέστρεψε το περιβάλλον και προκάλεσε την παγκόσμια οικονομική κρίση και το άδειασμα των ταμείων. Σήμερα οι παγκόσμιοι ρυπαντές ζητούν μυθώδη ποσά να μας απορρυπάνουν και αξιοποιούν την οικονομική κρίση γι’ αυτό.

Εμείς σαν  συνδικαλιστικό κίνημα έχουμε χρέος να υπερασπίσουμε το δημόσιο τρόπο της διαχείρισης των απορριμμάτων. Άλλωστε εμείς είμαστε που αντιταχθήκαμε από την αρχή σε φαινόμενα κακοδιαχείρισης  στους ΟΤΑ και έχουμε κάθε λόγο να μιλάμε.

Για να κλείνω. Οι όποιες προτάσεις  για να υλοποιηθούν χρειάζονται πολιτικές αποφάσεις γειωμένες στην οικονομική και πολιτική πραγματικότητα. Αν παραδείγματος χάρη επιβαλλόταν η ποινή του θανάτου σε όποιον πετάει ένα μπουκάλι στο δρόμο, θα λύναμε μέρος του περιβαλλοντικού προβλήματος, αλλά θα είχαμε ένα άλλου είδους,  εξίσου σοβαρό, ή και σοβαρότερο πρόβλημα. Να δούμε αναλογικά το ακραίο αυτό παράδειγμα στην περίπτωση των δημοτικών τελών.

Αν οι ιδιωτικές επιχειρήσεις αναλάβουν έτσι όπως σχεδιάζουν τον τομέα της διαχείρισης, μπορεί ενδεχομένως να λύσουν κάποια ζητήματα φορτώνοντας όμως ένα πολύ  μεγάλο βάρος στις πλάτες των δημοτών. Είναι απολύτως σίγουρο πως αν γίνει  κάτι τέτοιο θα έχουμε  κατά τα διεθνή πρότυπα μια τεράστια και δυσβάσταχτη  αύξηση των δημοτικών τελών.

Η σύγκρουση, λοιπόν, στην πραγματικότητα δεν είναι μεταξύ του κρατισμού και της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, είναι μεταξύ της λογικής του κέρδους με κάθε τρόπο από τη μία και της  λογικής  της υπεράσπισης του περιβάλλοντος και των συμφερόντων των εργαζομένων από την άλλη. Οφείλουμε να είμαστε με τη δεύτερη. 

Read more »